---
title: "Crontab"
description: "Crontab to plik z harmonogramem zadań crona oraz polecenie do jego edycji. Poznaj składnię wpisów, polecenia crontab -e i -l oraz przydatne zmienne."
url: "https://nodea.pl/pl/slownik-pojec/crontab"
lang: "pl"
updated: "2026-07-13"
---

# Crontab

> Crontab to plik przechowujący harmonogram zadań demona cron oraz polecenie służące do jego przeglądania i edycji (crontab -e, crontab -l). Każdy użytkownik systemu ma własny crontab.

**Crontab** (od *cron table* — tablica crona) to plik zawierający harmonogram zadań wykonywanych przez demona [cron](https://nodea.pl/pl/slownik-pojec/cron), a zarazem polecenie systemowe służące do zarządzania tym plikiem. Każdy użytkownik systemu uniksowego może mieć własny crontab, a oprócz nich istnieje crontab systemowy (*/etc/crontab*) i katalogi z wpisami pakietów (*/etc/cron.d*).

## Jak działa crontab

Harmonogramem zarządza się poleceniem *crontab* z odpowiednim przełącznikiem:

- *crontab -e* — edycja harmonogramu bieżącego użytkownika (z walidacją składni przy zapisie),
- *crontab -l* — wyświetlenie aktualnych wpisów,
- *crontab -r* — usunięcie całego harmonogramu (bez pytania o potwierdzenie!),
- *crontab -u nazwa -e* — edycja crontaba innego użytkownika (wymaga uprawnień roota).

Każdy wiersz pliku to jedno zadanie ([cron job](https://nodea.pl/pl/slownik-pojec/cron-job)): pięć pól czasu i polecenie. Oprócz zadań crontab może zawierać zmienne środowiskowe — najczęściej używane to *MAILTO* (adres, na który cron wyśle wyjście i błędy zadań), *PATH* (ścieżki wyszukiwania programów) oraz *SHELL*. Wiersze zaczynające się od *#* są komentarzami. W crontabie systemowym, w odróżnieniu od crontabów użytkowników, przed poleceniem występuje dodatkowe pole z nazwą użytkownika, z którego uprawnieniami zadanie ma się wykonać.

## Zastosowanie w praktyce

Crontab to centralne miejsce, w którym administrator serwera dokumentuje całą automatyzację konta: backupy, czyszczenie logów, harmonogramy aplikacji, synchronizacje. Na serwerze VPS zarządza się nim przez [SSH](https://nodea.pl/pl/slownik-pojec/ssh); na hostingu współdzielonym panele (DirectAdmin, cPanel, Plesk) udostępniają graficzny edytor, który w tle zapisuje wpisy do crontaba konta.

Kilka sprawdzonych nawyków:

- opatruj wpisy komentarzem — po roku nikt nie pamięta, co robi *skrypt3.sh*,
- trzymaj kopię crontaba w repozytorium konfiguracji (wystarczy *crontab -l* do pliku),
- ustaw *MAILTO* lub przekierowanie wyjścia do logów, aby błędy nie znikały,
- po edycji sprawdź w logu systemowym, czy zadanie faktycznie wystartowało o czasie.

Warto też wiedzieć, że dostęp do crontaba można ograniczać plikami */etc/cron.allow* i */etc/cron.deny* — przydatne na serwerach współdzielonych przez wielu użytkowników.

### Jak edytować crontab i gdzie jest zapisywany?

Wydaj polecenie crontab -e — system otworzy harmonogram w domyślnym edytorze i po zapisaniu zweryfikuje składnię. Pliki przechowywane są zwykle w /var/spool/cron/crontabs/ (Debian/Ubuntu) lub /var/spool/cron/ (RHEL), ale nie edytuje się ich bezpośrednio — zawsze przez polecenie crontab.

### Czy crontab -r naprawdę usuwa cały harmonogram bez potwierdzenia?

Tak — crontab -r natychmiast i bezpowrotnie kasuje cały crontab bieżącego użytkownika. Litera „r” sąsiaduje na klawiaturze z „e”, więc pomyłki się zdarzają. Warto trzymać kopię harmonogramu w repozytorium lub regularnie zrzucać go poleceniem crontab -l \> backup.txt.

## Powiązane

- [Cron](https://nodea.pl/pl/slownik-pojec/cron)
- [Cron job](https://nodea.pl/pl/slownik-pojec/cron-job)
- [SSH](https://nodea.pl/pl/slownik-pojec/ssh)
- [Backend](https://nodea.pl/pl/slownik-pojec/backend)

---

Wersje językowe: [en](https://nodea.io/en/glossary/crontab.md)  
Spis treści witryny: [llms.txt](https://nodea.pl/pl/llms.txt)